Wat is InstallQ en waarom moet uw installateur erkend zijn?

U laat een warmtepomp plaatsen, zonnepanelen monteren of een laadpaal installeren. Een verkeerd aangesloten apparaat kan brand veroorzaken. Of uw verzekeraar keert niet uit. Hoe weet u dat de installateur zijn vak verstaat? Het antwoord is vaak InstallQ.

InstallQ is een onafhankelijke stichting die installatiebedrijven toetst op vakkennis, veiligheid en actuele kennis van wet- en regelgeving. Een groot deel van de installateurs op Voltoo.nl heeft deze erkenning. In dit artikel leest u wat de erkenning inhoudt, waarom die voor u belangrijk is en hoe u zelf controleert of een bedrijf erkend is.

Wat is InstallQ precies?

InstallQ is een Nederlandse stichting in Woerden. Ze is in januari 2019 ontstaan uit een fusie van Sterkin en KvINL, twee oudere kwaliteitsorganisaties. De stichting is onafhankelijk en heeft geen winstoogmerk. Haar doel: veilige installaties van goede kwaliteit in heel Nederland.

InstallQ doet drie dingen. Ze geeft erkenningen af aan installatiebedrijven die hun vak verstaan. Ze schrijft en beheert de kwaliteitsregelingen (BRL's) waarop certificering is gebaseerd. En ze accrediteert opleidingen, examens en bijscholing voor monteurs. Erkende en gecertificeerde bedrijven staan in de openbare registers echteinstallateur.nl en centraalregistertechniek.nl.

Voor sommige werkzaamheden heeft de overheid InstallQ aangewezen als schemabeheerder. Sinds 1 april 2023 is certificering verplicht voor werk aan gasgestookte cv-ketels, gashaarden en warmtapwatertoestellen. Voor zonnepanelen, warmtepompen en laadpalen is een erkenning niet verplicht. Het is wel een sterk kwaliteitssignaal.

Wat is het verschil tussen erkennen en certificeren?

InstallQ kent twee niveaus: erkennen en certificeren. Een erkenning komt het meest voor en is het minst kostbaar. Ze bewijst dat het bedrijf vakbekwaam is op een specifiek vakgebied, zoals warmtepompen of zonnestroomsystemen. InstallQ geeft de erkenning zelf af.

Een certificaat gaat een stap verder. Een onafhankelijke certificerende instelling (CI) toetst het bedrijf aan een kwaliteitsregeling van InstallQ. Het certificaat geldt meestal drie jaar, met elk jaar een audit. Voor werk aan gastoestellen is een certificaat wettelijk verplicht. Grote opdrachtgevers en overheden vragen er vaak om.

Voor u als particulier is een erkenning meestal voldoende. Bij zonnepanelen, warmtepompen, laadpalen en thuisbatterijen is certificering niet verplicht. De erkenning laat zien dat het bedrijf de vakkennis op orde heeft en wordt gecontroleerd.

Waarom is een InstallQ-erkenning belangrijk voor u?

Een installatie die niet volgens de normen is aangelegd, kan grote gevolgen hebben. Een slecht aangesloten warmtepomp kan kortsluiting geven. Een ondeugdelijk gemonteerd zonnepaneel kan losraken bij storm. Een laadpaal zonder goede aarding kan brand veroorzaken. Bij schade wil uw verzekeraar weten wie het werk heeft gedaan. Verzekeraars vragen steeds vaker om een erkenning of certificaat.

Een erkend bedrijf werkt mee aan bedrijfscontroles door InstallQ. Bij een aantal vakgebieden wordt ook het uitgevoerde werk geïnspecteerd. Wie negatief uit een controle komt, kan de erkenning verliezen. Die controle heeft u bij een bedrijf zonder erkenning niet.

Daarnaast kunt u een erkende installateur vragen om een conformiteitsverklaring. Daarin verklaart de installateur dat het werk voldoet aan de bouwregelgeving (het vroegere Bouwbesluit). Het document is niet verplicht, maar wel nuttig bij een verzekeringsclaim, een geschil of de verkoop van uw woning. U vraagt het aan via de Consumeter op echteinstallateur.nl of rechtstreeks bij de installateur.

Een InstallQ-erkenning is geen eenmalig stempel. Het bedrijf wordt gecontroleerd en kan de erkenning weer verliezen als het niet aan de eisen voldoet

Waaraan moet een installatiebedrijf voldoen?

Een installateur of een medewerker moet een landelijk erkend vakdiploma hebben voor het vakgebied. Geen diploma, maar wel jarenlange ervaring? Dan kan het bedrijf via een EVC-traject (Erkenning van Verworven Competenties) alsnog aan de eis voldoen.

Het bedrijf moet werken volgens de geldende normen. Voor elektrotechnisch werk is dat NEN 1010, voor gas NEN 1078. Voor zonnepanelen geldt NEN 1010 plus aanvullende normen. De installateur gebruikt de juiste gereedschappen en materialen en houdt zijn kennis bij met bijscholing en vakbladen.

Verder werkt het bedrijf mee aan bedrijfscontroles en, bij sommige vakgebieden, aan inspectie van uitgevoerd werk. De erkenning is dus geen certificaat voor aan de muur. Het is een doorlopende verplichting om goed werk te leveren.

Voor welke installaties geeft InstallQ erkenningen?

InstallQ erkent bedrijven op 17 vakgebieden. Voor consumenten zijn vooral deze relevant: zonnestroomsystemen (PV), zonthermische installaties, warmtepompinstallaties, elektrotechniek, watertechnische en gastechnische installaties, ventilatie en watervoerende warmteafgiftesystemen zoals vloerverwarming en radiatoren.

Voor de vijf categorieën op Voltoo.nl betekent dat het volgende. Bij warmtepompen en zonnepanelen bestaat een eigen InstallQ-vakgebied. Laadpalen en thuisbatterijen vallen onder elektrotechniek, vaak in combinatie met zonnestroom. Voor airco's is er geen apart InstallQ-vakgebied, maar wel een wettelijk verplicht F-gassencertificaat voor de monteur.

Op echteinstallateur.nl zoekt u op postcode of bedrijfsnaam naar erkende installateurs bij u in de buurt. De erkenning is landelijk geldig. Voor een installateur in Amsterdam gelden dezelfde eisen als voor een bedrijf in Zwolle.

Hoe controleert u of uw installateur erkend is?

Op Voltoo.nl ziet u bij elk bedrijf welke erkenningen en certificeringen het heeft. Een InstallQ-erkenning staat op het bedrijfsprofiel. U kunt bij het zoeken ook filteren op InstallQ, zodat u meteen de erkende bedrijven in uw regio ziet.

Wilt u het zelf controleren? Voer de bedrijfsnaam of postcode in op echteinstallateur.nl. Dat is het officiële register van InstallQ. Staat het bedrijf erin, dan ziet u ook voor welke vakgebieden de erkenning geldt. Zegt een installateur erkend te zijn, maar staat hij niet in het register? Dan klopt de claim niet.

Vraag bij de offerte naar de vakgebieden waarvoor de erkenning geldt. Een bedrijf kan erkend zijn voor zonnepanelen, maar niet voor warmtepompen. De erkenning is altijd per vakgebied, nooit algemeen.